Spot, margin ve vadeli aynı şey değildir
Borçlanmadan spot alım yaptığınızda ödediğiniz tutar karşılığında varlık edinirsiniz. Varlığın fiyatı düşebilir ve saklama ya da platform riski devam eder. Borçsuz bir spot alımda kaldıraçlı sözleşmelerdeki gibi teminat yetersizliğine bağlı likidasyon mekanizması bulunmaz.
Margin işlem, borç alınan fonla spot piyasada daha büyük pozisyon taşımayı içerebilir. Vadeli işlem ise ayrı bir sözleşme piyasasıdır. “Spot daha basit” demek, spot varlıkların güvenli veya değer kaybetmez olduğu anlamına gelmez. Ürün seçmeden önce hangi sözleşmeyi veya varlığı aldığınızı açıklayabiliyor olmalısınız.
Üç işlem türünü tek tabloda karşılaştırın
| Özellik | Borçsuz spot | Margin spot | Vadeli / perpetual |
|---|---|---|---|
| İşlem konusu | Varlığın kendisi | Borçlanmayla varlık işlemi | Varlığa bağlı sözleşme |
| Pozisyonun finansmanı | Kendi bakiyeniz | Kendi bakiye + borç | Sözleşme için teminat |
| Ek maliyet | Komisyon, alış-satış farkı | Bunlara ek borçlanma maliyeti | Komisyon; perpetual için fonlama olabilir |
| Likidasyon | Teminat likidasyonu yok | Borç/teminat kurallarına bağlı | Sürdürme teminatı ve sözleşme kurallarına bağlı |
| Önce okunacak bilgi | Emir ve saklama koşulları | Borç oranı ve teminat kuralları | Mark price, teminat, fonlama ve sözleşme boyutu |
Tablo genel çerçevedir. Ürünün ayrıntıları borsaya ve sözleşmeye göre değişir. Özellikle teminat türü, negatif bakiye kuralları ve pozisyon kapanışı için kullandığınız platformun güncel sözleşme belgelerini esas alın.
Kaldıraç örneği: aynı para, farklı pozisyon büyüklüğü
Tamamen varsayımsal bir varlığın fiyatı 100 birim olsun. 1.000 birimle borçsuz spot alım 10 birim varlığa karşılık gelir. Fiyat 95’e düşerse pozisyonun değeri 950 olur; komisyon hariç zarar 50 birimdir.
Aynı 1.000 birim teminatla 5.000 birim büyüklüğünde doğrusal bir long sözleşme taşındığını varsayalım. Fiyattaki aynı %5 düşüş yaklaşık 250 birim brüt zarar üretir. Bu, pozisyon büyüklüğünün %5’i, başlangıç teminatının ise %25’idir. Hesapta işlem maliyetleri, fonlama ve teminat değişimi yoktur. Bu örnek bir likidasyon fiyatı hesabı değildir.
| Senaryo | Pozisyon büyüklüğü | Fiyat hareketi | Maliyet öncesi sonuç |
|---|---|---|---|
| Borçsuz spot | 1.000 | −%5 | −50 |
| Doğrusal vadeli long | 5.000 | −%5 | −250 |
Kaldıraç düğmesindeki sayı tek başına toplam riskinizi söylemez. Aynı pozisyon büyüklüğünü farklı teminatla taşımak, farklı pozisyon büyüklüklerini aynı teminatla taşımaktan ayrı bir karşılaştırmadır.
Stop fiyatı ile likidasyon fiyatını karıştırmayın
Stop, belirlediğiniz koşul oluştuğunda emri tetikleyen işlem planı aracıdır. Likidasyon ise platformun teminat kuralları nedeniyle pozisyonu zorunlu kapatmasıdır. Stop emrinin her durumda tam seçtiğiniz fiyattan gerçekleşeceğini varsaymayın; hızlı hareket, yetersiz likidite veya emir türü sonucu değiştirebilir.
Cross teminatta aynı havuzdaki bakiye ve pozisyonlar birbirini etkileyebilir. Isolated yaklaşımda pozisyon için ayrılan teminat ön plandadır. Ayrıntılı tasfiye formülü; sözleşme büyüklüğü, sürdürme teminatı kademesi, ücretler ve referans fiyatla birlikte okunmalıdır. Likidasyon haritası, sizin hesabınızın kesin tasfiye hesabının yerine geçmez.
Perpetual fonlamasını komisyonla karıştırmayın
İşlem komisyonu emrin gerçekleşmesiyle; fonlama ise sözleşmenin ödeme anındaki koşullarıyla ilgilidir. Örnek olarak 5.000 birimlik pozisyon ve %0,01 fonlama oranı için ödeme büyüklüğü 0,50 birimdir. Kimin ödeme yaptığı oran işaretine ve sözleşme kurallarına bağlıdır. Oran veya ödeme sıklığı değişebileceğinden tek dönemi sabit kabul ederek uzun vadeye taşımayın.
Fonlama oranı rehberi bu hesabı; vadeli CVD rehberi ise sözleşme piyasasındaki agresif işlem akışını açıklar. Akış göstergeleri hesabınızdaki kâr/zarar hesabı değildir.
Yeni başlayanlar için öğrenme sırası
- Market ve limit emrinin farkını öğrenin; komisyon ve alış-satış farkını kaydedin.
- Bir pozisyonun toplam değerini, fiyat değişimindeki brüt sonucu ve maliyet sonrası sonucu ayrı hesaplayın.
- Teminat, stop ve likidasyonu üç ayrı kavram olarak açıklayın.
- Gerçek para kullanmadan örnek işlemleri bir günlüğe yazın.
- Sonuçları yalnızca kârla değil, kurala uyum ve alınan riskle değerlendirin.
Başlangıç konularını kripto eğitimi rehberinde, pozisyon boyutunu risk yönetimi yazısında tamamlayın. DMR Akademi programında vadeli işlemler, risk ve psikoloji, teknik analiz ve kurumsal veri aynı müfredat içinde ele alınır.
Sık sorulan sorular
Spot işlemlerde likidasyon olur mu?
Borçsuz spot varlık alımında teminat likidasyonu bulunmaz. Margin ile borçlanma kullanıyorsanız durum değişir. Fiyat kaybı, saklama ve platform riskleri borçsuz spotta da vardır.
5x kaldıraç kullanınca kazanç beş kat mı olur?
Aynı teminatla beş kat pozisyon büyüklüğü taşırsanız aynı yüzdesel fiyat hareketinin brüt kâr ve zarar etkisi büyür. Ücret, fonlama ve tasfiye riski de dikkate alınmalıdır; kaldıraç kazanç garantisi değildir.
Vadeli ve perpetual aynı şey mi?
Vadeli sözleşmelerin tarihli ve sürekli türleri vardır. Perpetual, sabit vadesi olmayan sürekli sözleşmedir. Birçok kripto perpetual ürününde fonlama mekanizması bulunur.
DMR Akademi’de spot ve vadeli işlemler anlatılıyor mu?
Evet. Piyasa temelleri, vadeli işlemler, kaldıraç, marjin, risk yönetimi ve veri okuma müfredatta birlikte yer alır. Derslerin güncel yayın durumunu eğitim sayfasında görebilirsiniz.
Kaynaklar ve yöntem notu
Tanımlar için aşağıdaki birincil kaynaklar incelendi. Örnekler ve çalışma adımları DMR Akademi tarafından bu rehber için hazırlanmıştır. Kaynak kurumlar DMR’nin ürünlerini onaylıyor veya öneriyor anlamı çıkarılmamalıdır.
- Binance Academy — Spot trading
- Binance Academy — Forward and futures contracts
- DMR Akademi — Risk yönetimi
İlk yayın: 7 Kasım 2026. Son güncelleme: 7 Kasım 2026. Ürün koşulları ve veri yöntemleri değişebilir; kullanım sırasında kaynağın güncel açıklamasını kontrol edin.
Bu içerik eğitim ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişisel yatırım tavsiyesi veya getiri taahhüdü değildir. Sayısal örnekler varsayımsaldır. Piyasa verileri ve geçmiş sonuçlar gelecekteki performansı garanti etmez. Bir hata veya güncelleme için bize ulaşın.
